Toplantıda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, Anlaşma ile ilgili milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
Daha sonra Komisyon’da yapılan oylamada Pakistan İslam Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında ortak savunma amaçlı Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına dair kanun teklifi kabul edildi.
“BİRİNE YAPILAN SALDIRI TÜMÜNE YAPILMIŞ SAYILACAK”
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddeden oluşan tarihi ‘Mekke Anlaşması’, egemenlik ve toprak bütünlüğü temelinde birine yapılan saldırının hepsine yapılmış sayılmasını öngören ortak savunma yükümlülüğü getiriyor.
Anlaşmanın en önemli maddelerinden biri olan 2. Maddeye göre; taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı veya askeri agresyon, tüm taraflara karşı bir saldırı olarak değerlendirilecektir.
Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesinde yer alan “meşru müdafaa hakkı” çerçevesinde şekillendirilen madde gereği; saldırıya uğrayan ülkeye, askeri imkanlar da dahil olmak üzere mevcut tüm karşılıklı yardım seçenekleri kullanılarak derhal destek sağlanacaktır.
SAVUNMA SANAYİİNDE ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ
Anlaşma, askeri işbirliğinin yanı sıra savunma sanayii alanında derin bir işbirliği gerektirmektedir. Belirlenen çerçeve içerisinde taraflar: Savunma alanında ortak üretim yapacak, ileri teknoloji gerektiren alanlarda birlikte Ar-Ge ve inovasyon projeleri geliştirecek, tarafların topraklarında uzman personel aracılığıyla insan kaynağı yetiştirecek ve askeri sanayiyi destekleyecek, barış dönemlerinde, savaşta ve olağanüstü hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikini içeren kapsamlı bir lojistik destek mekanizması oluşturacaktır.
SEKRETARYA VE “STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ”
İttifakın kurumsal yapısını oluşturmak amacıyla Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından meydana gelen “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacaktır. Komite, dönüşümlü ev sahipliği ile yılda en az iki kez toplanacak; liderler ise gerek duyulması halinde yılda bir defa bir araya gelecektir. Anlaşma kapsamında oluşturulacak daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacaktır. Sekretaryaya üç yıllık süreyle dönüşümlü olarak bir Genel Sekreter başkanlık edecek ve ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacaktır. Yeni ülkelerin ittifaka katılımı yalnızca “Çekirdek Tarafların” oydaşması ile mümkün olacaktır.
GÜVENLİ KANALLARDAN İSTİHBARAT PAYLAŞIMI
Anlaşmanın 9. ve 13. maddeleri terörle mücadele ve istihbarat alanındaki işbirliğini düzenlemektedir. Taraflar, belirlenen güvenli kanallar aracılığıyla bilgi ve istihbarat paylaşımı gerçekleştirecektir. Elde edilen gizlilik dereceli belgeler “bilmesi gereken” prensibiyle korunacak olup üçüncü ülkeler veya şirketlerle paylaşılamayacaktır.
SÜRESİZ YÜRÜRLÜK VE 10 YILLIK TAAHHÜT
Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya sunulmasının ardından yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerliliğini koruyacaktır. Metne göre taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takiben ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacaklardır. 10 yılın ardından ise en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkını kullanabileceklerdir.
Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde üç asıl nüsha olarak hazırlanan metinde olası yorum farklılıklarında İngilizce metnin esas alınacağı belirtilmiştir.
