Doğasever Mehmet Çelik, Osmaniye’nin Düziçi ilçesindeki Düldül Dağı‘nın zirvesine yakın bin 800 ile 2 bin 200 metre yükseklikteki kalker kayalıklarda yeni bir taşkıran türü keşfetti.
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda tür literatüre kazandırıldı.
Bitkinin bilimsel adı, Çelik’in eşi Sumru Çelik‘e ithafen ‘Saxifraga sumruae‘ olarak belirlendi. Türkçe bilimsel adı ise yaşadığı bölgeye atfen ‘Düldül Taşkıranı’ oldu.
ENDEMİK BİTKİ SAYISI 8’E ÇIKTI
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, taşkıran cinsinin dünya genelinde yaklaşık 480-500 türle yayılış gösterdiğini belirterek Türkiye’deki durumu anlattı.
“Ülkemizde yaklaşık olarak 23 türü vardı, bu türle beraber sayısı 24’e çıktı. Düldül Taşkıranı ile beraber bunlardan 5 tanesi ülkemize endemik olan bitkiler olarak listeye girdi. Düldül Dağı’na has endemik sayısı 8 oldu. Bu 8 endemiğin hemen hepsi dağın zirvesinde” dedi.
Amanos Dağları‘nın bir uzantısı olan Düldül Dağı, biyoçeşitlilik açısından Türkiye’nin en önemli dağ silsilelerinden biri konumunda. Dağ, üzerinde barındırdığı endemik bitki türleriyle bilim dünyasının radarında.
TELEFERİK TEHDİDİ NESLİ TEHLİKEYE SOKUYOR
Son yıllarda zirveye yakın bölgelerdeki teleferik çalışmalarının habitatlara ciddi zarar verdiğini vurgulayan Prof. Dr. Yıldırım, bitkinin geleceğine dair kaygılarını dile getirdi.
“Bu bitkinin tür kök sayısına baktığımızda 250 kadar bireye rastladık. Burada küçük bir alanda bile yapılan bir tahribat bitki de çok önemli bir sıkıntıya neden olabilecek düzeydedir. Tehlike altında olan bir bitki. 250 köke sahip olması ve sadece dağın zirvesinde bulunması, bir de insan tehdidinin bulunması bitkinin her an neslinin tükenebileceğini göstermektedir” diye konuştu.
Yıldırım, küresel iklim krizinin yüksek dağlardaki bitki popülasyonları üzerinde ciddi etkiler yarattığına da dikkat çekerek teleferik çalışmalarının bu tehdidi daha da derinleştirdiğini vurguladı. Dağdaki 8 endemik türün yerel yönetim ve milli parklar tarafından koruma altına alınmasının acil önem taşıdığını söyledi.
‘GÖRÜLMEYE DEĞER BİR BİTKİ’
Mehmet Çelik, Düldül Dağı‘nın zirvesindeki bu bitkiyi ilk kez 2019‘da gördüğünü belirtti.
“Uzun süre araştırdıktan sonra Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yeni bir tür olarak kazandırdık. Bitki sarp kayalıkların çatlaklarında yetişiyor, Türkçe adı Taşkıran. Çalışmalar sonucunda bitkiye eşime ithafen ‘Saxifraga sumruae’ adını verdik. Türkçe adını Düldül Taşkıran koyduk. Bitki taşların kayaların arasında altında, sert bir yaprak yapısı var, onun üzerinde 5-6 cm yüksekliğinde boy veren çiçekler açan bir bitki. Ulaşılması ve görülmesi zor ama görülmeye değer bir bitki” dedi.
(DHA)